Porównanie skuteczności dwóch technik PNF: Rytmicznej Stabilizacji (RST) i Kombinacji Skurczów Izotonicznych (COI) w leczeniu przewlekłego bólu dolnego odcinka kręgosłupa u kobiet.

Na podstawie artykułu „Effects of Two 4-Week Proprioceptive Neuromuscular Facilitation Programs on Muscle Endurance, Flexibility, and Functional Performance in Women With Chronic Low Back Pain” autorzy: Nick Kofotolis, Eleftherios Kellis ( Physicol Therapy . Volume 86 . Number 7 . July 2006 p.1001-1012)

      
         Porównanie  skuteczności  dwóch  technik  PNF:  Rytmicznej  Stabilizacji  (RST)  i  Kombinacji  Skurczów  Izotonicznych  (COI)  w  leczeniu  przewlekłego  bólu  dolnego  odcinka  kręgosłupa  u  kobiet.       
         Na  podstawie  artykułu  „Effects  of  Two  4-Week  Proprioceptive  Neuromuscular  Facilitation  Programs  on  Muscle  Endurance,  Flexibility,  and  Functional  Performance  in  Women  With  Chronic  Low  Back  Pain”  autorzy:  Nick  Kofotolis,  Eleftherios  Kellis  (  Physicol  Therapy  .  Volume  86  .  Number  7  .  July  2006  p.1001-1012)       
         Autorzy  prezentowanego  doniesienia  przeprowadzili  eksperyment  naukowy  mający  na  celu  zbadanie  skuteczności  programu  rehabilitacji  opartego  o  dwie  techniki  PNF  w  odniesieniu  do  pacjentów  cierpiących  z  powodu  przewlekłego  bólu  dolnego  odcinka  kręgosłupa.  Badaniom  poddano  86  kobiet  (w  wieku  40,2  ±  11,9)  zgłaszających  dolegliwości  bólowe.  Podzielono  je  losowo  na  3  podgrupy:  1.-  zastosowano  technikę  rytmicznej  stabilizacji,  2.-zastosowano  technikę  kombinacji  skurczów  izotonicznych,  3.-  podgrupa  kontrolna.       
         Przypomnę,  że  kombinacja  skurczów  izotonicznych  (COI)  jest  techniką  agonistyczną  wykorzystująca  w  różnych  fazach  jednego  ruchu:  pracę  dynamiczną  (skurcz  koncentryczny  i  ekscentryczny)  oraz  statyczną  mięśni.  Poprawia  ona  koordynację  iner  i  intramięśniową,  wpływa  na  siłę  i  wytrzymałość  ćwiczonych  grup  mięśniowych  oraz  stanowi  dobry  sposób  treningu  ekscentrycznej  kontroli  ruchu.  Rytmiczna  stabilizacja  (RST)  należy  do  technik  antagonistycznych.  Pacjent  pracuje  przeciwko  oporowi  terapeuty  bez  intencji  ruchu.  Poprawia  ona  stabilność,  równowagę,  wzmacnia  mięśnie,  a  także  służy  do  redukcji  bólu.       
         W  terapii  bólu  dolnego  odcinka  kręgosłupa  głównym  celem  jest  poprawa  stabilności  tułowia  i  jego  elastyczności.  Dlatego  zasadniczym  celem  badań  było  sprawdzenie,  jak  rytmiczna  stabilizacja  (RST)  i  kombinacja  skurczów  izotonicznych  (COI)  wpływają  na  poprawę  zakresu  ruchu  oraz  dynamiczną  i  statyczną  wytrzymałość  mięśni  tułowia.       
         Pomiarów  dokonano  testując  wytrzymałość  mięsni  tułowia  i  ruchomość  odcinka  lędźwiowego  kręgosłupa  w  płaszczyźnie  strzałkowej  na  tydzień  przed  rozpoczęciem  programu,  po  4  tygodniach  czasu  trwania  rehabilitacji,  a  następnie  po  4  i  8  tygodniach  od  zakończenia  rehabilitacji.  Pomiaru  zakresu  zgięcia  i  wyprostu  odcinka  lędźwiowego  kręgosłupa  dokonano  techniką  flexicurve  analizując  ruch  Th12-S2  z  dokładnością  do  1.1  ±  0,5  stopnia.  Wytrzymałość  zgięciową  tułowia  badano  testując  pracę  mięśni  brzucha  w  warunkach  statycznych  i  dynamicznych  (  odpowiednio:  czas  utrzymania  pozycji  siadu  równoważnego  i  ilość  wykonanych  „brzuszków”).  Wytrzymałość  wyprostną  tułowia  testowano  wykorzystując  modyfikację  testu  wyprostnego  kręgosłupa  Sorensena  (zwis  w  pozycji  leżenia  przodem  z  ufiksowaną  miednicą  i  łydkami).  Dla  określenia  stopnia  upośledzenia  aktywności  funkcjonalnej  oraz  odczuć  bólowych  badanych  wykorzystano  odpowiednio:  kwestionariusz  Oswestry  Low  Back  Pain  Disability  Questionaire  oraz  skalę  Borga.       
         Kobiety  zakwalifikowane  do  badań  cierpiały  na  ból  dolnego  odcinka  kręgosłupa  dłużej  niż  24  tygodnie  i  wskazywały  na  występowanie  przynajmniej  jednego  z  trzech  wymienionych  objawów:  ból  dolnego  odcinka  kręgosłupa  występujący  w  trakcie  lub  po  zakończeniu  aktywności,  w  trakcie  lub  po  przebywaniu  w  pozycji  siedzącej  lub  w  trakcie  wchodzenia  po  schodach.  Program  rehabilitacji  trwał  4  tygodnie  i  obejmował  5  indywidualnych  spotkań  (30-45  min)  w  tygodniu.  Terapię  poprzedzała  rozgrzewka  na  rowerze  stacjonarnym  oraz  ćwiczenia  rozciągające.  W  podgrupie  pierwszej  zastosowano  technikę  RST  wykonując  w  pozycji  siedzącej  skurcz  izometryczny  zginaczy  lub  prostowników  tułowia  przez  10  sekund  przeciwko  oporowi  terapeuty,  bez  intencji  ruchu.  Badany  wykonywał  3  serie  po15  powtórzeń  w  każdej,  przerwa  odpoczynkowa  wynosiła  30  -60  sek  po  zakończeniu  każdego  z  wzorców  i  pomiędzy  seriami.  W  podgrupie  drugiej  wykorzystano  technikę  COI,  w  której  mięśnie  agonistyczne  wykonują  naprzemienną  pracę  koncentryczną  i  ekscentryczną  bez  fazy  rozluźnienia.  Każdy  rodzaj  skurczu  utrzymywano  przez  5  sekund,  wykonywano  3  serie  po  15  powtórzeń  z  przerwami  jw.  W  podgrupie  trzeciej-  kontrolnej  uczestniczki  badań  zostały  poproszone  o  nie  wykonywanie  żadnych  ćwiczeń  leczniczych  przez  okres  4  tygodni  prowadzonego  eksperymentu.       
         Wyniki  badań       
         Prowadzony  eksperyment  badawczy,  odnośnie  do  ruchomości  odcinka  lędźwiowego  w  płaszczyźnie  strzałkowej,  wykazał  znaczącą  poprawę  zakresu  ruchu  zgięcia  po  zastosowaniu  obu  technik  PNF.  Wyprost  w  odcinku  lędźwiowym  poprawił  się  znacząco  jedynie  w  grupie,  w  której  stosowano  COI.  W  zakresie  dynamicznej  wytrzymałości  mięśniowej  w  obu  grupach  odnotowano  podobny  wzrost  wytrzymałości  mięsni  brzucha  (dla  COI  50%,  dla  RST  43%).  Dla  poprawy  dynamicznej  wytrzymałości  prostowników  skuteczniejsza  okazała  się  być  technika  COI,  gdzie  odnotowano  wzrost  wytrzymałości  na  poziomie  81%.  Podczas  gdy  RST  dała  wynik  wyższy  o  39%.  Takie  same  wnioski  wynikają  z  rezultatów  badań  wyliczonych  dla  statycznej  wytrzymałości  prostowników  i  zginaczy  tułowia.  O  ile  statyczna  wytrzymałość  zginaczy  tułowia  wzrosła  podobnie  w  obu  technikach  (COI  26,4%;  RST  23,6%),  o  tyle  statyczna  wytrzymałość  prostowników  wzrosła  dużo  wyraźniej  w  grupie  z  COI  (69,5%),  dla  RST  osiągając  poziom  41,6%.       
         Wskaźniki  obrazujące  funkcjonalną  niesprawność  badanych  poprawiły  się  po  zastosowanej  terapii  jednak  osiągnęły  statystyczną  istotność  dopiero  po  4  tygodniach  od  zakończenia  rehabilitacji.  Odczucia  bólowe  u  badanych  także  były  słabsze,  nie  na  tyle,  by  wykazać  istotność  statystyczną.       
         Najważniejszym  wnioskiem  płynącym  z  prezentowanych  badań,  jest  fakt,  iż  zastosowanie  wymienionych  technik  PNF  przyczyniło  się  do  poprawy  zakresu  ruchu  odcinka  lędźwiowego  kręgosłupa  oraz  poprawy  siły  i  wytrzymałości  mięśni  kręgosłupa  u  chorych  z  przewlekłym  zespołem  bólowym  dolnego  odcinka  kręgosłupa.  Badania  potwierdzają  skuteczność  intensywnej  4  tygodniowej  terapii  wykorzystującej  prezentowane  techniki.  Lepsze  rezultaty  w  zakresie  mobilności  i  wytrzymałości  mięśniowej  osiągnięte  w  grupie  z  COI  wynikają  zapewne  z  dynamicznej  natury  tej  techniki.  Angażuje  ona  wszystkie  rodzaje  skurczów  mięśniowych  pozostając  w  kontraście  do  statycznego  charakteru  rytmicznej  stabilizacji.  Warto  zwrócić  uwagę  również  na  fakt,  iż  poprawa  w  zakresie  ruchomości  była  większa  dla  ruchu  zgięcia  w  odcinku  lędźwiowym,  niż  dla  wyprostu.  Można  wiązać  to  z  faktem  generalnie  mniejszego  zakresu  ruchu  w  kierunku  wyprostu  w  odcinku  lędźwiowym.  Pamiętać  należy  także  o  silniejszej  pracy  statycznej  prostowników  tułowia  i  tym  samym  większej  proporcji  tkanki  łącznej  w  ich  składzie.  U  osób  słabo  wytrenowanych  przekłada  się  to  wprost  na  większa  sztywność  prostowników  tułowia  względem  jego  zginaczy.  Aplikowanie  podobnego  programu  rehabilitacji  wpłynie  na  większa  poprawę  zakresu  ruchu  w  kierunku  zgięcia.       
         Osiągnięta  poprawa  w  zakresie  ruchomości,  siły  i  wytrzymałości  przekłada  się  na  większą  sprawność  funkcjonalną  badanych,  co  uwidacznia  się  po  ich  powrocie  do  naturalnych,  codziennych  sytuacji  życiowych.  Brak  wyraźnej  poprawy  w  zakresie  odczuć  bólowych  może  wskazywać  na  fakt  wieloczynnikowego  warunkowania  bólu.  Oprócz  mechanizmów  fizjologicznych  mogą  wywoływać  go  także  czynniki  psychologiczne  i  społeczne.  

Agnieszka Śliwka